OESO en internationaal belastingrecht

De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) is de afgelopen decennia uitgegroeid tot dé standaardzetter op het gebied van internationaal belastingrecht. Wat ooit begon als een club van 24 rijke industrielanden, is nu een invloedrijke organisatie die de spelregels bepaalt voor belastingverdragen wereldwijd. Het OESO-modelverdrag vormt de basis voor duizenden bilaterale belastingverdragen en de OESO-richtlijnen voor transfer pricing zijn leidend voor multinationals en belastingdiensten.

Voor fiscalisten, belastingadviseurs en financiële professionals is kennis van de OESO-instrumenten onmisbaar. Of het nu gaat om het voorkomen van dubbele belasting, het tegengaan van belastingontwijking via BEPS-maatregelen, of de recente invoering van een mondiale minimumbelasting: de OESO staat centraal in alle grote ontwikkelingen.

Het OESO-modelverdrag als leidraad

Het OESO-modelverdrag voor het vermijden van dubbele belasting is al decennialang het vertrekpunt voor bilaterale belastingverdragen. Dit model bepaalt hoe inkomen en vermogen worden belast wanneer deze in meerdere landen een rol spelen. Het commentaar bij dit modelverdrag wordt regelmatig geactualiseerd en heeft een enorme invloed op de uitleg van bestaande verdragen door belastingdiensten en rechters wereldwijd.

BEPS: de strijd tegen belastingontwijking

Het Base Erosion and Profit Shifting-project van de OESO is wellicht de meest ingrijpende internationale belastinghervorming van de afgelopen decennia. Met vijftien actiepunten pakt de OESO constructies aan waarmee multinationals winsten verschuiven naar laagbelaste landen. Van de digitale economie tot hybride mismatches: BEPS raakt alle aspecten van internationaal belastingrecht.

De BEPS-acties hebben geleid tot concrete maatregelen zoals country-by-country reporting, aangescherpte transfer pricing documentatie en nieuwe antimisbruikbepalingen in belastingverdragen. Deze ontwikkelingen vereisen dat organisaties hun fiscale structuren fundamenteel heroverwegen.

Pillar Two: mondiale minimumbelasting

Met de modelregels voor een mondiale minimumbelasting van vijftien procent (Pillar Two) zet de OESO een volgende stap in de strijd tegen belastingontwijking. Grote multinationals kunnen niet langer profiteren van extreem lage belastingtarieven in bepaalde jurisdicties. De complexiteit van deze regels is enorm: organisaties moeten per land berekenen of zij voldoende belasting betalen en eventueel bijheffingen toepassen.

Transfer pricing en de arm's length-norm

De OESO Transfer Pricing Guidelines bevatten de internationale standaard voor het bepalen van zakelijke prijzen tussen verbonden ondernemingen. Het arm's length-beginsel staat centraal: transacties tussen groepsmaatschappijen moeten plaatsvinden tegen voorwaarden die ook tussen onafhankelijke partijen zouden gelden. Deze richtlijnen zijn meer dan alleen theorie; belastingdiensten wereldwijd baseren hun controles hierop en multinationals moeten hun transfer pricing beleid zorgvuldig documenteren.

Praktijkgerichte kennis

Theorie en wetgeving zijn één ding, toepassing in de praktijk is een ander verhaal. Belastingadviseurs en fiscalisten bij ondernemingen worden dagelijks geconfronteerd met complexe situaties waarin OESO-standaarden moeten worden geïnterpreteerd. Welke methodiek past bij een specifieke transfer pricing situatie? Hoe ga je om met tegenstrijdige belangen tussen landen? Wanneer is sprake van misbruik van een belastingverdrag?

De OESO: van industrieclub tot mondiale standaardzetter

De OESO begon als een organisatie van welvarende westerse landen, maar is uitgegroeid tot een platform waar ook opkomende economieën participeren in de totstandkoming van internationale belastingregels. Deze verschuiving is van groot belang: belastingstandaarden die voorheen vooral door Europa en Noord-Amerika werden bepaald, krijgen nu input vanuit een breder perspectief. Tegelijkertijd blijft de OESO een prominente speler in discussies over eerlijke verdeling van belastingheffingsrechten tussen landen.

De toekomst van internationaal belastingrecht wordt in belangrijke mate bepaald door de OESO. Of het nu gaat om de belasting van de digitale economie, verdere verfijning van antimisbruikregels, of nieuwe initiatieven op het gebied van transparantie: professionals in dit vakgebied kunnen niet om de OESO heen. Het is een organisatie die de spelregels blijft schrijven voor een wereldeconomie in verandering.